سنندج

استان كردستان بخشی از سرزمینی است كه تحت حكومت مادها اداره می شده است .

 كردها یكی از شعبه های مشهور نژاد آریایی هستند كه از حدود 2000 سال پیش از میلاد

مسیح از شرق به ایران وارد شده و به شمال غربی و مشرق دریاچه ارومیه مهاجرت نموده اند

 و محققان در آریایی بودن آنها شكی ندارند .

كردها مردمانی ایرانی تبار هستند كه زبان ، فرهنگ و آداب و سنن آنان در ارتباط و پیوند با دیگر

 مردمان در قلمرو زیست اقوام ایرانی است . بر اساس مت كتیبه داریوش در تخت جمشید و

 بیستون دولت ماد در سال 550 پیش از میلاد مسیح در قلمرو دولت هخامنشیان قرار داشته

است در عصر سلجوقیان و به ویژه در عهد حكومت طغرل بیگ تمامی ناحیه جبال كوهستانی

غرب ایران (كردستان) به عراق عجم نام گذاری شده ، زیرا القایم با ... خلیفه عباسی طی

منشوری در سال 437 ه . ق از طغرل بیگ سلجوقی به عنوان ملوك العراقین نام برده است .

عطاءالملك جوینی در بیان نبرد هلاكوخان مغول به فرقه اسماعیله و ارسال تداركات و پشتیبانی

 آنان از ولایت اكراد یاد كرده است .

جغرافياي كردستان

استان كردستان با مساحت28203 كیلومتر مربع در غرب ایران قراردارد واز نظروسعت 7/1 درصد

مساحت كشوررادربرگرفته است . و از شمال به استان های آذربایجان غربی و زنجان ، از جنوب به

 استان كرمانشاه ، از شرق به استان های همدان و زنجان و از شرق به كشور عراق محدود است .

استان كردستان دارای 9 شهرستان ، 23 شهر ، 26 بخش و 83 دهستان می باشد .

بانه – بیجار – سقز – سنندج – دیواندره – كامیاران – قروه – مریوان و سروآباد از مهمترین شهرهای

 استان می باشند .

آب و هوای استان در ناحیه شمالی آب و هوای نسبتا سرد و در نواحی جنوبی معتدل كوهستانی

 است و دارای فلات های مرتفع و خشك و دشت های حاصلخیز مانند دشت مریوان ، دشت اوباتو

، دشت ئیلاق یا دهگلان ، دشت قروه و دشت كامیارن است .

رودهای استان با توجه به وضع طبیعی و توپوگرافی منطقه دارای مشخصات خاصی هستند مانند

 پایین بودن بستر رودخانه از سطح زمین های مجاور، افزایش آب در فصل بهار ، غیر قابل استفاده

 برای قایقرانی و ....

این رودخانه ها به سه حوزه دریای خزر ، دریاچه ارومیه و خاك عراق وارید می شوند .

 كوه های كردستان قسمتی از كوه های غرب ایران را تشكیل داده اند و مهم ترین آنها برانان در شرق

 چهل چشمه (چهل چمه) به ارتفاع 3120 متر در غرب دیواندره – كوه عوالان به ارتفاع 2665 متر در بین

 گاورود و كامیارن ، قره داغ داغ به ارتفاع 3120 متر در شمال بیجار ، گوژه به ارتفاع 2666 متر در بین

دهگلان و سنندج ، كوه آبیدر به ارتفاع 2550 متر در سنندج ، كوه بزرگ شاهو به ارتفاع 3325 متر كه

 بلندترین كوهستان استان است .

براساس نتایج سرشماری عمومی سال 1375 جمعیت استان 1،346،383 نفر بوده است كه 90/99 %

جمعیت استان مسلمان هستند و بیشتر مردم تابع و پیرو مذهب شافعی و بقیه نیز پیرو

مذهب تشیع هستند .

مركز استان كردستان شهر سنندج است كه در فاصله 520 كیلومتری جنوب غربی تهران قرار دارد

كه بنیاد جدید ان در سال 1046 هجری قمری توسط سلیمان خان اردلان پایه گذاری شد .

این شهر دارای بازار ع مساجد ، حمام ها و عمارات متعدد و قدیمی است كه مجموعه ای از آثار

 فرهنگی را در خود جای داده كه از مهمترین آنها می توان به موزه سنندج – خانه كرد –

مسجد دارالاحسان (جامع) باغ و عمارات خسروآباد ، مسجد والی ، بازار قدیمی و بازار سرتپوله

– مسجد رشید قلعه بیگی ، مسجد میرزا فرج الله ، قرآن نگل ، مسجد وزیر ، مسجد وكیل ،

كلیسای سنندج ، امام زاده پیر عمر ، امام زاده هاجر خاتون ، پل قشلاق ، حمام های پاشا خان ،

 خان ، وكیل الملك ، دوخزینه ، شیشه و عمارت آصف دیوان ، عمارت و باغ آیت الله مدوخ ،

عمارت امجدالاشراف ، عمارت مشیردیوان ، ساختمان شهرداری مركزی و موزه تاریخ طبیعی

را می توان نام برد .
  

فرهنگ كردستان 

استان كردستان یكی از استان های كردنشین در غرب ایران است ، اكثریت ساكنان این استان ،

 كرد زبان هستند كه به لهجه های مختلف تكلم می كنند . درباره زبان كردی مردم شناسان بر این

 رای هستند كه زبان كردی یكی از زبان های گروه هند و اروپایی و ایرانی است .

زبان كردی در استان كردستان و همچنین در استان های الام ، كرمانشاه ، همدان ، آذربایجان غربی

 و شمال خراسان و دیگر كشورها لهجه های گوناگونی دارد اما مهمترین ، پر تكلم ترین و یا

 به عبارتی لهجه رسمی و ادبی دو شاخه كرمانجی و سورانی است ، شاخه سورانی در استان

كردستان لهجه رایج در ادبیات مكتوب است . دین مردم كردستان اسلام و اكثریت آنها پیرو مذهب

 تسنن و شافعی می باشند ، شیوه غالب زندگی مردم در این استان سنتی و با هویتی قومی است .

وجود حدود 1900 روستا در استان نمایانگر انس مردم به طبیعت و كشاورزی است .

به استناد شواهد و مدارك مستند تاریخی ، قوم كرد از نژاد آریایی هستند كه در هزاره اول

 قبل از میلاد مسیح از كناره های دریای خزر به سلسله كوه های زاگرس آمده و با غلبه بر قدرت

 آشوریان در نینوا امپراطوری مادها را در قرن هفتم قبل از میلاد در ایران پایه گذاری كردند .

جمعیت و نیروی انسانی 

بر اساس آخرین سرشماری مركز آمار ایران در سال 1375 ، استان كردستان 1346 هزار نفر

جمعیت دارد كه 4/52 درصد شهری و 6/47 درصد را جمعیت روستایی تشكیل می دهد .

 تراكم نسبی جمعیت معادل 7/47 نفر در كیلومتر مربع است .

از 1146 هزار نفر جمعیت 6 ساله و بالاتر استان ، 8/76 درصد با سوادند كه این نسبت در مناطق

 شهری 4/75 درصد و در مناطق روستایی 5/58 درصد می باشد . جمعیت 10 ساله و بالاتر شاغل

 استان به تعداد 327 هزار نفر كه 32 درصد آن در بخش كشاورزی ، 11 درصد در بخش صنعت و

 57 درصد مابقی در بخش خدمات اشتغال دارند .

جاذبه های گردشگری استان 

استان كردستان به سبب پیشینه تاریخی طویل خود كه در اعماق ایران زمین ریشه دوانده و نیز

به علت گستره زیبای جغرافیایی همانند نگینی در پهنای ایران زمین می درخشد و حائز جاذبه های

تاریخی فرهنگی و طبیعی است .

جاذبه های تاریخی فرهنگی 

با آثار به جای مانده از ادوار كهن بیانگر قدمت و عظمت استان كردستان می باشد كه ذیلا

 به انها اشاره می شود .

الف – آثار تاریخی قبل از اسلام

• تپه باستانی زیویه كه در 55 كیلومتری جنوب شرقی شهرستان سقز واقع شده است .
• غار كرفتو در 72 كیلومتری شهرستان سقز
• كتیبه تنگیور كه در 25 كیلومتری غرب شهرستان كامیاران واقع شده است كه آثار فوق

          متعلق به دوران قبل از اسلام بوده و قدمت 2 هزار ساله دارند .

ب – آثار تاریخی بعد از اسلام

• مسجد دارالاحسان (1227 هـ - ق)
• مسجد دارالامان كه متعلق به دوران قاجار می باشد و در سنندج واقع شده اند .
• عمارت آصف الدیوان متعلق به دوران صفویه
• بقعه باباگرگر در شهرستان قروه و آثار متعدد دیگر

جاذبه های طبیعی 

استان كردستان با داشتن اقلیم منحصر به فرد تنوع زیستی زیبایی را (گیاهی و جانوری) در

 خود جای داده است .

آب و هوای استان دارای ویژگی های اقلیم معتدل سرد می باشد . وجود ارتفاعات و دره های ژرف

 و وزش باد غربی پوشش های گیاهی غنی و متنوع و زیبایی را در كردستان به وجود آورده است .

مهم ترین تفرج گاه های استان به قرار زیر می باشند:

§         دریاچه طبیعی زریوار شهرستان مریوان

§         سد شهید كاظمی

§         سد وحدت (قشلاق)

§         رودخانه قزل اوزن كه از كوه های چهل چشمه سرچشمه می گیرد .

§         رودخانه قشلاق كه از ارتفاعات شمالی شهرستان سنندج سرچشمه می گیرد

§         رودخانه سیروان كه پس از دریافت آب های جنوب – غرب و مركز استان

      وارد استان كرمانشاه می شود .

§         چشمه باباگرگر در هیجده كیلومتری شمال شهر قروه

§         چشمه گواز در 50 كیلومتری شمال غربی كامیاران

كردستان به سبب ویژگی های بیوكلیماتیك دارای تنوع زیستیی گیاهی و جانوری بوده كه

هر كدام از جذابیت های فوق العاده ای برخوردار می باشند .